Vierhonderd jaar lang voeren de mannen van Viana do Castelo naar Newfoundland om op kabeljauw te vissen, en hun vrouwen wachtten op de kade op schepen die niet altijd terugkwamen. Dat harde Atlantische erfgoed bepaalt het karakter van de stad nog altijd, al komen maar weinig bezoekers aan Noord-Portugal ooit zo ver de kust op.

Viana ligt waar de rivier de Lima in de Atlantische Oceaan uitmondt. Het is een bedrijvige havenstad die groot is geworden door de scheepsbouw en de kabeljauwvloten, en die noeste werklust proef je nog altijd. Loop de Praça da República midden in de oude stad op en je ziet Viana op zijn best. Zeventiende-eeuwse herenhuizen leunen boven de kinderkopjes, en de terrassen lopen vol met inwoners die hier al generaties lang samenkomen. Ten zuiden daarvan gaat de rivieroever over in goed onderhouden parken en daarna in een drukke vissershaven waar nog net zo wordt gewerkt als altijd. Aan de kade ligt de Gil Eannes, het hospitaalschip uit de jaren vijftig dat ooit met de Newfoundlandvloot meevoer en nu een van de boeiendste musea van Portugal is.

Vanaf de beboste hellingen van de Monte de Santa Luzia waakt het Santuário de Santa Luzia over dit alles, een enorme neo-Byzantijnse basiliek die je vanuit bijna de hele stad kunt zien. Klim via de smalle trap naar de top van de koepel en je begrijpt waarom zoveel Portugezen dit het mooiste uitzicht van het noorden vinden, met de stad, de rivier en de Atlantische Oceaan aan je voeten.

Viana kun je als dagtocht vanuit Porto doen, maar ik raad je echt aan om langer te blijven. De stad is de logische uitvalsbasis om de rest van de Minho te verkennen, met het rivierstadje Ponte de Lima, de vestingstad Valença aan de grens en de groene heuvels van het Nationaal Park Peneda-Gerês allemaal binnen handbereik. Ook buiten Viana zelf is dit een van de mooiste hoeken van Portugal, al pronkt de streek er niet mee, en een van de minst bezochte.

Ik reis sinds 2001 door Portugal en ben samen met mijn Portugese vrouw in de loop der jaren vaak teruggekeerd naar Viana do Castelo, soms voor één dag sightseeing, soms als uitvalsbasis voor een rustigere week door de Minho. In deze gids deel ik wat we onderweg hebben geleerd, zodat je een reis kunt plannen die zowel de stad als de rest van de Minho de tijd geeft die ze verdienen.

Het Santuário de Santa Luzia: De enorme witte basiliek die de heuvel boven de stad bekroont, met drie grote roosvensters die tot de grootste van het Iberisch Schiereiland behoren. Klim via de smalle trap naar de top van de koepel en heel Viana ligt onder je, met de Lima die zich naar de Atlantische Oceaan slingert.

De Praça da República: Het kloppende hart van de oude stad, een plein met kinderkopjes, omringd door zestiende-eeuwse herenhuizen en de gelaagde gevel van de Santa Casa da Misericórdia. Stap de kerk van de Misericórdia binnen en je ziet een van de mooiste interieurs van het noorden, met verguld houtsnijwerk en wanden vol blauw-witte azulejo-tegels.

Het hospitaalschip Gil Eannes: Dit schip uit de jaren vijftig werd op de scheepswerven van Viana gebouwd om de kabeljauwvloten bij te staan tijdens hun lange tochten naar Newfoundland, als bevoorradingsschip én drijvend ziekenhuis. Tegenwoordig kun je door het hele schip lopen, van de brug helemaal omlaag naar de operatiekamers bij de kiel, waar de chirurgen op het rustigste punt van de romp werkten.

De Praia do Cabedelo: Het mooiste strand van de omgeving, een brede boog van lichtgekleurd zand die zich over ruim drie kilometer langs de zuidkant van de monding van de Lima uitstrekt. Dankzij de vaste Atlantische wind en een constante deining is het een van de beste surfspots van de Costa Verde, en in de zomer vaart er een pontje vanuit de stad naartoe.

Viana do Castelo is een van de beste dagtrips die je vanuit Porto kunt maken, en tegelijk een van de meest over het hoofd geziene. Er is ruim genoeg te zien voor een volle dag sightseeing, en de stad heeft een heel eigen karakter. Na de drukte van Porto is het rustigere tempo hier een welkome afwisseling.

Je hebt niet eens een auto nodig. De interregionale trein van Comboios de Portugal rijdt de hele dag door regelmatig vanaf station Campanhã in Porto en doet er met de snelste verbindingen 75 minuten over naar Viana. Een enkeltje kost maar € 8,90. Kaartjes en dienstregelingen vind je op www.cp.pt

Mijn advies is om je dag in drie delen op te splitsen, zoals de stad zelf ook is ingedeeld. Begin in het historische centrum, met zijn keienstraatjes en de Praça da República, en loop daarna omlaag naar de waterkant voor de haven en de Gil Eannes. Bewaar de Monte de Santa Luzia voor het eind van de middag, als het licht over de rivier en de Atlantische Oceaan op zijn mooist is. Trek voor alle drie samen vijf à zes uur uit, dan heb je ook nog tijd om op je gemak te lunchen.

Op de kaart hieronder zie je de route. De groene lijn volgt de wandeling door de stad en de gele lijn loopt over de Monte de Santa Luzia. Zoom uit om alle punten te zien.

Bezienswaardigheden van de dagtrip: 1) Museu do Traje 2) Praça da República 3) Igreja da Misericórdia 4) Sé Catedral 5) Ponte Eiffel 6) Monumento ao 25 de Abril 7) Centro Cultural 8) Gil Eannes 9) Forte Santiago da Barra 10) Santuário de Nossa Senhora 11) Igreja de São Domingos 12) Elevador de Santa Luzia 13) Santuário de Santa Luzia 14) Citânia Santa Luzia 15) Praia Norte (strand) 16) Praia do Cabedelo (strand)
Let op: Op maandag zijn alle musea in de stad dicht, dus je kunt Viana do Castelo op die dag beter niet bezoeken

De Sé Catedral in gotische stijl

Voor je dagtrip raden we je aan te beginnen in het historische centrum, dat handig dicht bij het treinstation ligt. De straten van het historische centrum liggen in een rasterpatroon, met de Praça da República als middelpunt. Hoogtepunten zijn onder meer de Sé Catedral, de Misericórdia-kerk en het informatieve regionale klederdrachtmuseum, het Museu do Traje.

Aan de waterkant wisselen ultramoderne gebouwen en parken elkaar af, allemaal rond het Centro Cultural. Richting de monding van de rivier de Lima ligt het uitgestrekte complex van het Forte Santiago da Barra en de haven, waar het schip Gil Eannes afgemeerd ligt.

Het laatste deel van de dagtrip is de heuvel Monte de Santa Luzia (228 m). Hier staat het Santuário de Santa Luzia, en hier liggen ook de ruïnes uit de ijzertijd van de Citânia de Santa Luzia. Een kabelspoorbaan brengt je de heuvel op en stopt aan de voet van het Santuário de Santa Luzia.

Het uitzicht over Viana do Castelo vanaf de top van het Santuário de Santa Luzia

De ruïnes van de Citânia Santa Luzia zijn de resten van een grote stad met fort uit de ijzertijd, die de hele top van de heuvel Santa Luzia besloeg.

De Igreja de São Domingos

Viana do Castelo lijkt misschien geen voor de hand liggende vakantiebestemming, maar het is een fantastische plek als je op zoek bent naar een totaal onontdekte en unieke bestemming.

Naast de historische bezienswaardigheden en activiteiten heeft Viana do Castelo een ruime keuze aan restaurants, hotels en bars. De stad heeft de voorzieningen, diensten en het uitgaansleven van een grote stad, maar zonder het vele lawaai of de hectiek van Lissabon of Porto.

Voor een vakantie krijg je in Viana do Castelo uitzonderlijk veel waar voor je geld, want alle restaurants en het hele uitgaansleven zijn gericht op de lokale bevolking en niet op toeristen.

Mijn mening: Was je weg van Lissabon, werd je verliefd op Porto en vind je de Algarve te toeristisch, dan moet Viana do Castelo de volgende plek zijn die je in Portugal bezoekt.

Viana do Castelo is geen klassieke badplaats, maar er liggen prachtige stranden op loopafstand van het historische centrum (de Praia Norte), en in de zomer vaart er een veerboot naar de mooie Praia do Cabedelo.

De stad is een ideale uitvalsbasis om de regio Minho en de kust van de Costa Verde te verkennen, en Viana do Castelo is het belangrijkste vervoersknooppunt van de regio.
Een mogelijk reisschema voor een week:
• Dag 1 - Verken het historische centrum en de heuvel Santa Luzia.
• Dag 2 - Bezoek het schip Gil Eannes en de stranden
• Dag 3 - Een dagtocht naar Ponte de Lima (een mooi stadje)
• Dag 4 - Een dagtocht naar Valença (een vestingstadje aan de Spaanse grens)
• Dag 5 - Een dagtocht naar het Parque Nacional Peneda-Gerês (auto nodig)
• Dag 6 - Een dagtocht naar Caminha en Vila Nova de Cerveira (charmante kustplaatsjes)
• Dag 7 - Een dagtocht naar Barcelos (een mooi stadje aan de rivier)

Viana do Castelo heeft een behoorlijke keuze aan hotels en huurkamers, en de beste zie je op de kaart hieronder. Als je de data aanpast aan je reis, zie je de actuele prijzen en beschikbaarheid:

Waar je bij een reis naar Viana do Castelo en de regio Minho rekening mee moet houden, is het weer. De Costa Verde (de Groene Kust) dankt haar naam aan de weelderige begroeiing, maar dat groen komt door de hoeveelheid regen die vanaf de Atlantische Oceaan binnenwaait en boven de heuvels valt.
De zomermaanden zijn droog en warm, maar in de herfst, de winter en het vroege voorjaar kan er veel regen vallen.

Het hospitaalschip Gil Eannes werd in 1955 gebouwd om de vissersvloot van de stad te ondersteunen tijdens de een maand durende kabeljauwexpedities naar Newfoundland (voor de kust van Canada). Het schip deed tegelijk dienst als bevoorradingsschip en drijvend ziekenhuis voor dit ontzettend gevaarlijke beroep.

Het schip werd in 1992 van de sloop gered en is met veel liefde in zijn oude glorie hersteld; tegenwoordig is het een eerbetoon aan het visserijverleden van Viana do Castelo. Je kunt het hele schip verkennen, van de brug tot de machinekamer en zelfs de operatiekamers. Dit is een fantastische bezienswaardigheid voor volwassenen én kinderen: www.fundacaogileannes.pt

De Gil Eannes

De operatiekamer lag op het laagste punt van het schip, zodat er bij ruwe zee zo min mogelijk beweging was

Het indrukwekkende Santuário de Santa Luzia staat boven op de Monte de Santa Luzia en is vanaf elk punt in de stad te zien. De kerk in neobyzantijnse stijl is veel jonger dan hij lijkt: de bouw begon pas in 1904 en was in 1959 voltooid.

Vanaf de heuvel Monte de Santa Luzia heb je een geweldig panoramisch uitzicht over de regio, en als je fit bent (en geen last hebt van claustrofobie of hoogtevrees), kun je naar de top van de koepel van de kerk klimmen voor een nog mooier uitzicht.
Gerelateerde artikelen: Het Santuário de Santa Luzia.

Het Santuário de Santa Luzia

De onopvallende buitenkant van de Santa Casa da Misericórdia verraadt niets van het weelderige, rijk versierde interieur van de kerk. Binnen is elk oppervlak bedekt met bladgoud en prachtig beschilderde azulejotegels.

Het interieur van de Igreja da Misericórdia is gewoonweg adembenemend

De Costa Verde heeft een prachtige kustlijn met ongerepte, winderige stranden. Het zijn schitterende stranden, en in de zomer, als er minder wind staat, kunnen ze zich moeiteloos meten met de mooiste stranden van de Algarve.

Het zeewater langs de kust van Noord-Portugal is verrassend koud en wordt in de zomer niet warmer dan 16 tot 18 °C.

De Praia do Cabedelo is het mooiste strand van Viana do Castelo en ligt aan de zuidkant van de Rio Lima. Dit ongerepte strand is meer dan 3,5 km lang en is populair bij surfers en kitesurfers dankzij de uitstekende golven en de constante zeewind.

Aan de noordkant van de monding van de Rio Lima (en dichter bij de stad) ligt de Praia Norte. Dit is een prachtig zandstrand met hier en daar rotspartijen en een levendige boulevard vol cafés, bars en restaurants.

Verder naar het noorden langs de kust liggen de kleinere badplaatsen Carreço, Afife en Vila Praia de Âncora, die elk een heerlijk zandstrand hebben.

De Praia Norte