Większość turystów przyjeżdża do Porto dla wina porto i rejsów po rzece, a wyjeżdża, nie zdając sobie sprawy, że dzieliła ich krótka jazda tramwajem od jednego z najpiękniejszych odcinków wybrzeża w północnej Europie. Tym gorzej dla nich. Porto to brama do Costa Verde, 60-kilometrowy pas złotego piasku, granitowych przylądków i atlantyckich fal, który zaczyna się u ujścia Douro i ciągnie się w obie strony tak daleko, jak tylko zechcesz nim podążać.

To wybrzeże uwielbiam za różnorodność. W samym mieście małe zatoczki Foz do Douro prezentują się znakomicie u stóp eleganckiej promenady, idealnej na półdniowy spacer z morzem po jednej stronie i okazałymi willami po drugiej. Krótka jazda metrem na północ zawiezie cię do Matosinhos, gdzie za rozległą złotą plażą kryją się jedne z najlepszych restauracji z owocami morza w kraju. Pojedź jeszcze kawałek dalej, a wybrzeże otworzy się na dobre: dzikie wydmy na południe od rzeki w stronę Miramar i Agudy, historyczny urok Vila do Conde, tętniące życiem kurortowe miasteczko Póvoa de Varzim i długie piaski Espinho, gdzie rybacy wciąż wyciągają łodzie na plażę tuż obok największego kasyna na północy.

Woda w morzu jest tu zimna, nawet w szczycie lata, a atlantycki wiatr ukształtował zarówno linię brzegową, jak i ludzi, którzy wzdłuż niej mieszkają. Ale w pogodny lipcowy dzień, gdy słońce stoi wysoko, a fale jedna za drugą toczą się ku brzegowi, zrozumiesz, dlaczego sami Portugalczycy wybierają te plaże na swoje wakacje.

Portugalię odkrywam od 2001 roku i razem z moją portugalską żoną spędziliśmy ponad dwie dekady na poznawaniu tego wybrzeża, od słonecznych popołudni z siostrzenicami w Matosinhos po wietrzne wędrówki po plaży w środku zimy. W tym przewodniku dzielę się tym, czego się nauczyliśmy, żebyś mógł dopasować plażę do dnia, jaki sobie zaplanowałeś: osłoniętą zatoczkę dla dzieci, długi piaszczysty odcinek na leniwe popołudnie albo dziki, smagany wiatrem przylądek.

Wybrzeże Porto ma coś dla każdego, kto planuje dzień nad wodą: od krótkiego spaceru promenadą w Foz po całodzienny wypad na szerokie piaski Costa Verde. Poniżej znajdziesz moje ulubione miejsca wraz z najprostszym sposobem dotarcia do każdego z nich.

Praia do Homem do Leme (6 km, autobus 500)
Najlepsza plaża w granicach samego Porto, urokliwa mała zatoczka na północnym krańcu promenady w Foz, otoczona elegancką Pérgolą da Foz i szeregiem okazałych willi nad samym morzem. Na tyle blisko, że wciąż czuć tu miasto, i łatwo ją wpleść w poranek ze zwiedzaniem.

Praia de Matosinhos (8 km, linia metra A)
Największa i najpopularniejsza plaża w okolicach Porto, ogromny łuk złotego piasku, za którym ciągnie się szeroka promenada z najlepszymi restauracjami rybnymi w regionie. Port rybacki, doki i terminal wycieczkowców na południowym krańcu nie są najładniejszym tłem, ale woda jest czysta, a piasek miękki i złocisty. Miejscowi wyraźnie podzielają tę opinię: gdy tylko wyjdzie słońce, zjeżdża tu pół miasta.

Praia do Senhor da Pedra (14 km, pociąg podmiejski)
Najbardziej malownicza plaża na południe od Porto, szeroki pas jasnego piasku z maleńką siedemnastowieczną kaplicą na skalnym cyplu wprost w falach. Otoczenie jest dziksze niż wszystko, co znajdziesz bliżej miasta, a pociąg podmiejski z São Bento wysadza cię dziesięć minut spacerem od plaży.

Praia da Aguda (20 km, pociąg podmiejski)
Najlepsza plaża rodzinna w regionie, osłonięta zatoka, w której fale są łagodniejsze niż na reszcie tego wybrzeża, a rybacka społeczność wciąż każdego ranka wyciąga łodzie na piasek. To właśnie tu zabieram swoje siostrzenice.

Praia da Azurara, Vila do Conde (27 km, linia metra B)
6-kilometrowy łuk jasnego piasku z wydmami w tle i niewiele więcej. Ciągnie się na południe od ujścia rzeki Ave i pozostaje zaskakująco pusty, nawet latem. Dobry wybór, jeśli w pełni sezonu szukasz przestrzeni i ciszy, a poza sezonem jedno z moich ulubionych miejsc na surfing.

Praia de Espinho (18 km, pociąg podmiejski)
Najżywsza plaża kurortowa na południe od Porto, 8 km złotego piasku u stóp miasta ogromnie popularnego wśród samych Portugalczyków. Kolorowe łodzie rybackie wciąż wyciąga się na brzeg tuż obok największego kasyna na północy kraju, a fale są na tyle dobre, że odbywają się tu międzynarodowe mistrzostwa.

Praia de Costa Nova (75 km, pociąg do Aveiro, potem autobus)
Najbardziej charakterystyczna plaża w zasięgu Porto, z rzędem słynnych domków w cukierkowe pasy, malowanych tak, by rybacy mogli je dostrzec przez atlantycką mgłę. Same piaski ciągną się kilometrami za ochronnym pasem wydm.

Na mapie poniżej zaznaczyłem moje ulubione plaże (żółte znaczniki) i ulubione kurorty (zielone znaczniki), żeby łatwiej było zaplanować wyjazd zależnie od tego, gdzie się zatrzymasz.

10 najlepszych plaż: 1) Praia do Senhor da Pedra (Miramar) 2) Praia Redonda (Póvoa de Varzim) 3) Praia da Azurara (Vila do Conde) 4) Praia das Sereias (Espinho) 5) Praia da Ladeira Norte (Vila do Conde) 6) Praia das Pedras do Corgo (Lavra) 7) Praia da Aguda (Aguda) 8) Praia de Matosinhos 9) Praia do Homem do Leme (Porto) 10) Praia do Carneiro (Porto)
5 najlepszych kurortów: 1) Vila do Conde 2) Costa Nova 3) Póvoa de Varzim 4) Espinho 5) Miramar

Po ponad dwóch dekadach plażowania na tym wybrzeżu wybrałem kilka miejsc, do których wracam raz po raz, zależnie od tego, na jaki dzień mam ochotę.

Na zwykły dzień na plaży z dojazdem komunikacją miejską ruszam na południe, do Praia do Senhor da Pedra albo Praia da Aguda. Te dwie plaże leżą obok siebie na tym samym pasie jasnego piasku i razem mają wszystko, czego oczekuję od portugalskiego dnia nad morzem: czystą atlantycką wodę, spokojny, lokalny klimat i kawiarnię na zapleczu plaży, w której można zjeść długi obiad. Kolejka podmiejska z São Bento dowiezie cię do Miramar albo Agudy w niecałe czterdzieści minut, a do obu plaż dojdziesz bez trudu.

Na dłuższy wypad, który łączy plażę z miasteczkiem wartym zwiedzenia, jadę na północ, do Vila do Conde i na Praia da Azurara. To właśnie tam zabieram odwiedzających mnie przyjaciół i rodzinę, żeby porządnie poznali region. Metro z Porto dowiezie cię prosto na miejsce, a długa plaża z wydmami w rezerwacie przyrody w połączeniu z urokliwym historycznym centrum i szesnastowiecznym klasztorem to trudny do pobicia zestaw na jeden dzień.

Kiedy mam do dyspozycji tylko pół dnia i chcę zostać blisko miasta, wybieram Praia do Homem do Leme na północnym krańcu promenady w Foz, a czasem jedną z mniejszych zatoczek nieco dalej na południe, na tym samym odcinku. Autobus 500 z Praça da Liberdade dowiezie cię tam w dwadzieścia minut, a powrotny spacer nadmorską promenadą to połowa przyjemności.

Jeśli mam ochotę na żywsze popołudnie w pobliżu miasta, jadę metrem (albo Uberem) na Praia de Matosinhos. Port rybacki i terminal wycieczkowców na jednym końcu sprawiają, że nie jest to najładniejsza sceneria na tym wybrzeżu, ale plaża jest szeroka, fale zawsze dopisują, a restauracje rybne przy Rua Heróis de França należą do najlepszych w kraju na obiad czy kolację.

Kiedy jestem ze znajomymi, którzy mają małe dzieci, zabieram ich kawałek dalej wzdłuż wybrzeża, na Praia de Leça da Palmeira, tuż za portem w Matosinhos. To tutaj znajdują się Piscinas de Marés, słynne baseny z wodą morską wykute w skałach według projektu Álvara Sizy, w których kąpiel jest najbezpieczniejsza na całym wybrzeżu Porto. Takie połączenie zadowala wszystkich, zwłaszcza w wietrzniejsze letnie dni, gdy otwarty Atlantyk jest zbyt wzburzony dla najmłodszych pływaków.

Piscinas de Marés w Leça da Palmeira, idealne dla rodzin z małymi dziećmi

Tam, gdzie Douro w końcu spotyka się z Atlantykiem, miasto zmienia charakter. Granitowe kamienice i fasady wyłożone kafelkami z centrum ustępują miejsca szerokiemu niebu, słonemu powietrzu i sznurowi małych piaszczystych zatoczek poprzedzielanych ciemnymi skalnymi występami. To wybrzeże Foz do Douro, trzykilometrowy pas plaż ciągnący się wzdłuż najzamożniejszej dzielnicy miasta i najłatwiejsze miejsce, by znaleźć piasek i morze, nie opuszczając Porto.

Powiem szczerze: to nie są najlepsze plaże na tym wybrzeżu. Piasek jest bardziej gruboziarnisty, zatoczki mniejsze, a atlantycki wiatr nie ma się tu gdzie schować. Jeśli masz czas, żeby pojechać dalej na północ albo na południe, znajdziesz lepsze. Plaże Foz oferują w zamian wygodę i atmosferę. Kursujący regularnie autobus z Praça da Liberdade dowozi cię na piasek w dwadzieścia minut, promenada z tyłu świetnie nadaje się na letni spacer, a przy Avenida do Brasil, biegnącej za plażami, stoją jedne z najbardziej stylowych barów i restauracji w mieście. Na pół dnia na piasku, na spacer wzdłuż wybrzeża z Atlantykiem u boku czy na drinka o zachodzie słońca z widokiem trudno o coś lepszego niż wybrzeże Foz.

Wybrzeże Foz do Douro

Same plaże układają się w jeden ciąg z południa na północ, każda wciśnięta między skaliste cyple.

Praia do Carneiro leży najdalej na południe, niemal u samego ujścia Douro. Nad nią wznosi się siedemnastowieczna Fortaleza de São João da Foz, a długi granitowy falochron wysuwa się w głąb estuarium, osłaniając jeden koniec plaży.

Na północ od Carneiro znajdują się Praia do Ourigo, Praia dos Ingleses i Praia da Luz, trzy niewielkie zatoczki, które niemal przechodzą jedna w drugą. Praia dos Ingleses, czyli Plaża Anglików, wzięła nazwę od brytyjskiej społeczności, którą ściągnął do Porto handel winem porto i która w XIX wieku miała zwyczaj zażywać tu morskiego powietrza. Wszystkie trzy mają podobny charakter: złoty piasek, granitowe skały na obu końcach i kilka barów oraz restauracji przy ulicy z tyłu.

Praia do Ourigo

Dalej rozciągają się szersze piaski Praia de Gondarém i Praia do Molhe, najpopularniejszego odcinka wybrzeża Foz. Za plażą stoi Pérgola da Foz, długa, łukowato wygięta neoklasycystyczna pergola z lat 30. XX wieku, wzorowana na Promenade des Anglais w Nicei i zbudowana na prośbę żony burmistrza, która zakochała się w oryginale podczas wyjazdu na Riwierę Francuską. To najbardziej romantyczne miejsce w Porto na zachód słońca, a w pogodny letni wieczór barierki zapełniają się parami patrzącymi, jak słońce zapada się w Atlantyk.

Północny kraniec wybrzeża Foz kończy się na Praia do Homem do Leme, największej z miejskich plaż, położonej tuż przed miejscem, w którym wybrzeże skręca w stronę Matosinhos. Szeroki łuk piasku, a za nim niewielki zielony park i plac zabaw dla dzieci: to właśnie tę z plaż Foz wybrałbym na porządne popołudnie na piasku, jeśli w grupie są dzieci.

Pérgola da Foz

Dojazd na plaże Foz
Autobus 500 to jedyny rozsądny sposób, by dotrzeć na to wybrzeże komunikacją miejską. Odjeżdża mniej więcej co piętnaście minut z Praça da Liberdade w centrum Porto, jedzie wzdłuż Douro aż do jego ujścia, a potem przejeżdża wzdłuż całej nadmorskiej promenady, by pojechać dalej do Matosinhos. Przejazd trwa około dwudziestu pięciu minut, a z przystanków do każdej plaży po drodze jest tylko krótki spacer.

Bilet strefy Z2 na karcie Andante kosztuje 1,40 €, albo 2,50 €, jeśli płacisz u kierowcy w autobusie. Szczerze mówiąc, często po prostu zamawiam Ubera dla wygody: kurs kosztuje zwykle od 5 do 6 € i nie trzeba czekać.

Jeśli plaże w Foz są kwestią wygody, to Matosinhos jest kwestią skali: długi łuk jasnego piasku ciągnący się przez ponad półtora kilometra od falochronu Leixões na północy po Castelo do Queijo na południowym krańcu. To największa plaża, do której łatwo dotrzeć z Porto, i ta, która zapełnia się, gdy tylko wyjdzie letnie słońce.

Nie będę udawał, że to sielankowa sceneria. Port Leixões leży tuż na północ od plaży, a nad falochronem góruje terminal wycieczkowców. W szary dzień trudno zignorować przemysłowe tło. Ale te same potężne falochrony, które chronią port, osłaniają też północny kraniec plaży przed przeważającymi wiatrami i łagodzą silne atlantyckie prądy, a sam piasek zarząd portu od dziesięcioleci systematycznie uzupełnia. W gorący letni dzień, gdy szeroka plaża jest pełna rodzin, a szkoły surfingu pływają za linią załamujących się fal, Matosinhos ma energię, której nie dorówna żadna inna plaża w regionie.

Czysta woda i złoty piasek, nie bez powodu Matosinhos cieszy się taką popularnością

Surfing w Matosinhos
To właśnie w Matosinhos surfowania uczy się większość mieszkańców Porto, a po dwudziestu pięciu latach obserwowania, jak w sobotnie poranki lekcje ustawiają się rzędem na piasku, mogę ci powiedzieć dlaczego. Północny kraniec plaży, osłonięty falochronem portu Leixões, daje łagodną i przewidywalną pianę, jakiej potrzebują początkujący, natomiast dłuższe fale łamiące się dalej na południe pasują tym, którzy już wiedzą, co robią. Na tej plaży działa ponad dwadzieścia szkół surfingu, a deskę z pianką można zwykle wypożyczyć za około 15 € na dwie godziny. Najczystsze fale przynoszą jesień i wiosna, a jeśli nigdy wcześniej nie surfowałeś, to jedno z najłatwiejszych miejsc w Europie, żeby zacząć.

Restauracje rybne
Większość mieszkańców Porto jeździ do Matosinhos po to, żeby zjeść. Przy Rua Heróis de França, przecznicę od nadmorskiego bulwaru, stoi ponad czterdzieści restauracji z owocami morza, a większość z nich grilluje całe ryby na węglowych rusztach ustawionych na chodniku.

Moje dwa stałe wybory to O Gaveto i Lage Senhor do Padrão. O Gaveto, na górnym końcu Rua Roberto Ivens, to elegancki adres branży winiarskiej Porto i miejsce, do którego zabieram rodzinę na wyjątkowy posiłek. Lage Senhor do Padrão to uczciwy, rozsądnie wyceniony lunch z grillowanej ryby w sali z granitowymi ścianami, kilka minut spacerem od plaży.

Dojazd do Matosinhos
Metro to najprostszy sposób, żeby tam dotrzeć. Linia A (niebieska) kursuje z Trindade w centrum Porto do Matosinhos Sul, stacji najbliższej plaży, w około dwadzieścia pięć minut. Pojedynczy przejazd w strefie Z3 na karcie Andante kosztuje 1,80 €, a ze stacji na plażę idzie się pięć minut.

Wiele plaż w Porto nadaje się dla dzieci i rodzin. Zwykle mają wysoki standard (są dobrze utrzymane, z czystą wodą) i cieszą się popularnością wśród portugalskich rodzin. W sezonie letnim na najpopularniejszych plażach dyżurują ratownicy.

Przy kąpieli trzeba zachować ostrożność, bo zdarzają się silne fale, ukryte skały i mocne prądy; pływaj tylko tam, gdzie kąpiel jest oznaczona jako bezpieczna. Do bezpiecznych wód należą baseny Piscina das Marés na Praia de Leça da Palmeira, osłonięta zatoka na Praia da Aguda oraz północna część Praia de Matosinhos. Jak wspomnieliśmy w poprzedniej sekcji, woda w morzu jest zawsze chłodna.

Na rodzinne wakacje na plaży w obrębie Costa Verde polecamy Costa Nova (niedaleko Aveiro) albo Póvoa de Varzim.

Wakacyjna wskazówka: Kremy z filtrem są w Portugalii bardzo drogie; przywieź je ze swojego kraju.

Espinho to jedna z największych plaż w regionie, ciągnąca się przez 17 km