Tam, gdzie Douro wreszcie spotyka się z Atlantykiem, Porto jakby zmienia zdanie co do samego siebie. Granitowe kamienice i wyłożone płytkami fasady centrum ustępują miejsca rozległemu niebu, słonemu powietrzu i wybrzeżu z niewielkimi piaszczystymi zatoczkami przedzielonymi ciemnymi skalnymi występami. To Foz do Douro, najzamożniejsza dzielnica miasta i miejsce, do którego Porto przyjeżdża, żeby odetchnąć.

Foz ma dwa zupełnie różne oblicza i zachęcam cię, żeby znaleźć czas na oba. Strona atlantycka jest dzika i widowiskowa: to ciąg niewielkich plaż, o które fale uderzają z prawdziwą siłą, a tuż za nimi biegnie modna Avenida do Brasil z szeregiem stylowych restauracji i barów. Strona południowa, gdzie rzeka pokonuje ostatni odcinek do morza, jest znacznie łagodniejsza: to ocienione ogrody, nadrzeczne promenady i ławki, na których mieszkańcy Porto przysiadają z gazetą. Między nimi na straży stoi Fortaleza de São João da Foz, XVI-wieczny fort, który od blisko czterystu lat czuwa nad ujściem rzeki. Spacer do latarni morskiej Felgueiras na końcu długiego falochronu właściwie nigdy mi się nie nudzi, chyba że Atlantyk akurat jest w złym humorze.

Najbardziej lubię w Foz to, że niewielu turystów tu dociera. Większość nie rusza się z Ribeiry i okolic piwnic wina porto w Gai, dzięki czemu Pérgolę o zachodzie słońca, brukowane uliczki Foz Velha i długi spacer wzdłuż rzeki będziesz mieć niemal tylko dla siebie. Najchętniej przyjeżdżam tu zabytkowym tramwajem Linha 1, który powoli toczy się brzegiem rzeki spod kościoła São Francisco i wysadza cię przy ogrodzie Passeio Alegre, w miejscu, które wydaje się niemal innym miastem.

Piszę o Portugalii od 2001 roku, a ponieważ rodzina mojej żony, Portugalki, mieszka niedaleko, Porto od dwudziestu pięciu lat jest naszym drugim domem. W tym przewodniku dzielę się tym, czego się nauczyliśmy, żeby łatwiej było ci zaplanować popołudnie albo cały dzień i zobaczyć to, co najlepsze w dzielnicy i na wybrzeżu po obu jej stronach.

Pérgola da Foz – pergola z lat 30. XX wieku, inspirowana neoklasycyzmem, ciągnąca się wzdłuż plaży Praia do Molhe. To najbardziej romantyczne miejsce w Porto, z którego można podziwiać zachód słońca.

Plaże Foz – malownicze piaszczyste plaże wzdłuż wybrzeża Foz, idealne na upalny letni dzień. Najlepsze z nich to Praia do Carneiro, Praia dos Ingleses i Praia de Gondarém.

Promenada Foz do Douro – malownicza ścieżka piesza i rowerowa biegnąca brzegiem rzeki Douro. Trasa prowadzi obok parków, ogrodów i małych przystani rybackich, a kończy się przy falochronie Barra do Douro. To jeden z najlepszych spacerów w Porto.

Tramwaj Linha 1 – zabytkowy tramwaj łączący centrum Porto z Foz do Douro. Uroczy wagonik niespiesznie sunie brzegiem Douro i kończy bieg przy ogrodzie Passeio Alegre w Foz.

Warto wiedzieć: dzielnica nazywa się Foz do Douro, ale jej mieszkańcy mówią na nią po prostu Foz.

Foz do Douro to idealny wybór na drugi lub trzeci dzień zwiedzania Porto. W dzielnicy nie ma wielkich, wyróżniających się atrakcji turystycznych. To raczej okolica, którą warto odkrywać powoli, chłonąc spokojną i autentyczną portugalską atmosferę.

Prawdziwymi atrakcjami Foz są dwie przyjemne promenady: nadrzeczna promenada Foz do Douro oraz nadmorska promenada prowadząca do Castelo do Queijo.

Wizyta w Foz może trwać od paru godzin do całego dnia. Całodniowy wypad obejmuje też nadmorskie miasteczko Matosinhos, położone 3 km na północ od Foz. Przewodnik po Matosinhos znajdziesz tutaj.

Przy Avenida do Brasil działa wiele świetnych restauracji, a szczególnie godna polecenia jest Restaurante Praia da Luz z widokiem na plażę Praia da Luz.

Do Foz bardzo łatwo dojechać, bo dzielnicę obsługuje kursujący regularnie autobus linii 500 oraz zabytkowy tramwaj (szczegóły dotyczące obu znajdziesz dalej).

Poniżej znajdziesz interaktywną mapę z proponowaną trasą po Foz do Douro. Liczącą 5 km trasę zaczynamy na przystanku tramwajowo-autobusowym „Fluvial” obok Jardim do Cálem, a kończymy przy Praia do Homem do Leme, gdzie jest przystanek autobusowy. Na mapie znajdziesz też główne atrakcje turystyczne Foz (zielone znaczniki) i plaże (żółte znaczniki). Uwaga: oddal mapę, żeby zobaczyć wszystkie punkty

Atrakcje Foz: 1) Jardim do Cálem 2) Jardim de Sobreiras 3) Farol de São Miguel-o-Anjo (latarnia morska) 4) Marégrafo da Foz do Douro (mareograf) 5) Jardim do Passeio Alegre 6) Clube Minigolfe do Porto 7) Chalé Suisso (zabytkowy kiosk) 8) Foz Velha (historyczna część dzielnicy) 9) Fortaleza de São João da Foz (fort) 10) Pontão da Barra do Douro (falochron) 11) Farol de Felgueiras (latarnia morska) 12) Pérgola da Foz
Plaże: 13) Praia do Carneiro 14) Praia dos Ingleses 15) Praia da Luz 16) Praia de Gondarém 17) Praia do Molhe 18) Praia do Homem do Leme 19) Praia de Matosinhos

Dzielnica Foz z lotu ptaka, z rzeką Douro po lewej stronie zdjęcia

Zachodnia część dzielnicy Foz wychodzi na potężny Ocean Atlantycki. Wzdłuż tego wybrzeża ciągnie się szereg niewielkich piaszczystych plaż, które granitowe skałki chronią przed erozją.

Piasek na tych plażach jest złocisty i gruboziarnisty, a same plaże są wystawione na każdy morski wiatr. Mimo to świetnie nadają się na krótki letni wypad, jeśli zatrzymujesz się w Porto. Woda w morzu jest zawsze chłodna i nawet w szczycie lata osiąga tylko około 19°C.

Lepsze plaże znajdziesz w Matosinhos: piasek jest tam drobniejszy, a fale nadają się do surfowania. Są jednak nieco dalej, a dojedziesz tam metrem (i autobusem linii 500).

Praia do Carneiro

Największą plażą dzielnicy Foz jest Praia do Carneiro, położona u ujścia rzeki Douro i otoczona betonowymi falochronami oraz umocnieniami brzegowymi. Na północ od niej leżą Praia dos Ingleses, Praia do Homem do Leme i Praia de Gondarém, a ich otoczenie jest znacznie bardziej malownicze.

Nadmorska promenada łączy wszystkie plaże dzielnicy Foz. Często najlepiej po prostu powędrować wzdłuż wybrzeża i wybrać fragment plaży, który przypadnie ci do gustu.

Ostrzeżenie: ze względu na bliskość rzeki Douro zawsze sprawdzaj jakość wody przed kąpielą.

Praia do Homem do Leme

Fort Fortaleza de São João da Foz strzeże wejścia do estuarium Douro od 1647 roku, kiedy go zbudowano. Fort wzniesiono wokół gotyckiego kościoła São João da Foz do Douro, a ruiny świątyni widać pośrodku fortu.

Wstęp do Fortaleza de São João da Foz jest bezpłatny, a ze szczytu murów obronnych roztaczają się ładne widoki.

Jardim do Passeio Alegre to uroczy park nad brzegiem rzeki Douro. W parku znajdziesz pole do minigolfa (Clube Minigolfe do Porto), świetną rozrywkę dla dzieci, oraz Chalé Suisso, jeden z najstarszych kiosków kawiarnianych w Porto, który jest też zabytkiem narodowym.

Pontão da Barra do Douro to falochron o długości 400 m, który osłania wejście do estuarium Douro. Krótszy i starszy falochron kończy się latarnią morską Farol de Felgueiras. W czasie sztormów i zimą o oba falochrony mogą rozbijać się ogromne fale, co bywa bardzo niebezpieczne.

Farol de Felgueiras, w tle Pontão da Barra do Douro

Farol de São Miguel-o-Anjo to najstarsza zachowana latarnia morska w Portugalii. Granitowa wieża pochodzi z 1527 roku, ale ogień wskazujący drogę statkom płonął na tym skalnym cyplu już od czasów rzymskich. Na skraju nabrzeża, tuż obok latarni, stoi Marégrafo da Foz do Douro, zabytkowy mareograf, czyli przyrząd do pomiaru pływów.

Wiekowa latarnia Farol de São Miguel-o-Anjo (po lewej) obok XIX-wiecznej wieży celnej

W głębi lądu, z dala od rzeki i morza, leży Foz Velha, okolica urokliwych brukowanych uliczek i okazałych XIX-wiecznych willi, które wznieśli zamożni kupcy i rodziny z wyższych sfer. Najładniejszą część Foz Velha zobaczysz na północ od Jardim do Passeio Alegre i w okolicach Rua do Padre Luís Cabral.

Dzielnica Foz leży 5 km od centrum Porto, a dojedziesz do niej autobusem linii 500 albo zabytkowym tramwajem (Linha 1).

Autobus jest tańszy i kursuje częściej, ale tramwaj to dla turysty znacznie większa frajda. Tramwaj i autobus jadą tą samą trasą wzdłuż brzegu rzeki Douro, a widoki z obu są równie malownicze.

Na linii 500 kursują charakterystyczne autobusy piętrowe, które odjeżdżają z przystanku São Bento, niedaleko dworca kolejowego São Bento. Bilet jednorazowy kupiony u kierowcy kosztuje 2,50 €, a z biletem komunikacji miejskiej Andante zapłacisz 1,40 €.

Tramwaj Linha 1 odjeżdża spod kościoła São Francisco, po zachodniej stronie dzielnicy Ribeira. Jednorazowy przejazd tramwajem kosztuje 6,00 €, a bilet w obie strony 8,00 €.

Tramwaj ma swój urok, dlatego zawsze cieszy się wśród turystów większą popularnością niż autobus, a kolejki bywają bardzo długie. Jeśli jest tłok, przejdź na drugą stronę ulicy na przystanek autobusu 500, a z powrotem wróć tramwajem.